Pamela Colman Smith — Họa sĩ vẽ bộ Tarot phổ biến nhất thế giới

Cuộc đời của một nữ nghệ sĩ độc lập

Pamela Colman Smith sinh ngày 16 tháng 2 năm 1878 tại London, trong một gia đình có bề ngoài thuyên lợi. Bà được mọi người gọi bằng biệt danh "Pixie" — một cái tên gắn bó với vẻ ngoài tinh xảo và tính cách độc đáo của bà. Cha bà, Charles Edward Smith, là một thương nhân từ Brooklyn, New York, còn mẹ bà là Corinne Colman, em gái của họa sĩ Samuel Colman.

Thời thơ ấu của Smith trải dài giữa ba thành phố: Manchester, Kingston (Jamaica), và New York. Năm 1889, gia đình chuyển đến Jamaica khi cha bà nhận công việc với Công ty Cải tiến Ấn Độ Tây — một tổ chức tài chính liên quan đến mở rộng hệ thống đường sắt Jamaica. Những trải nghiệm này, đặc biệt là tiếp xúc với văn hóa Jamaica, sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến sáng tác văn học của bà sau này.

Hành trình học tập và phát triển kỹ năng

Năm 1893, lúc 15 tuổi, Smith nhập học vào Viện Pratt ở Brooklyn — một trong những trường nghệ thuật danh tiếng nhất nước Mỹ thời đó. Dưới sự hướng dẫn của Arthur Wesley Dow, một nhà giáo dục và họa sĩ tài ba, bà phát triển phong cách vẽ độc đáo mang đặc trưng của Chủ nghĩa Tượng trưng cuối thế kỷ 19 và Chủ nghĩa Lãng mạn.

Tuy nhiên, con đường học tập của bà không suôn sẻ. Năm 1896, mẹ bà qua đời tại Jamaica trong khi bà đang học tại trường. Smith sức khỏe liên tục suy yếu, và cuối cùng bà rời khỏi Viện Pratt năm 1897 mà không hoàn thành bằng cấp.

Sự nghiệp minh họa và hoạt động văn hóa

Sau khi rời trường, Smith chuyển hướng sang công việc minh họa. Những dự án sớm của bà bao gồm "Những bài thơ có hình minh họa của William Butler Yeats" và một cuốn sách về nữ diễn viên Dame Ellen Terry do Bram Stoker viết. Năm 1899, cha bà cũng qua đời, khiến bà trở thành cô đơn lúc mới 21 tuổi.

Năm đó, Smith quay trở lại Anh Quốc và bắt đầu một giai đoạn sáng tạo rực rỡ. Bà làm việc với nhóm Nhà hát Lyceum lừng danh, được dẫn dắt bởi Ellen Terry — nữ diễn viên huyền thoại người đã trao cho bà biệt danh "Pixie". Cùng với Henry Irving và Bram Stoker, Smith du hành khắp nước Anh, thiết kế trang phục và bối cảnh sân khấu.

Năm 1901, bà mở một xưởng riêng ở London và tổ chức những buổi tiếp tân hàng tuần cho những nghệ sĩ, tác giả, diễn viên và các nhân vật trong giới văn hóa. Những buổi họp mặt này trở thành tâm điểm của một cộng đồng sáng tạo sôi động, được nhà văn Arthur Ransome mô tả chi tiết trong cuốn sách "Bohemia ở London" (1907).

Đóng góp cho văn hóa dân gian và xuất bản

Smith viết và minh họa hai cuốn sách về phong tục dân gian Jamaica: "Annancy Stories" (1899) và "Chim-Chim: Những câu chuyện dân gian từ Jamaica" (1905). Những tác phẩm này bảo tồn những phiên bản Jamaica của các truyền thuyết về Anansi — nhân vật dân gian trickster nổi tiếng từ châu Phi. Công việc này không chỉ ghi lại lịch sử mà còn thể hiện sự cảm thông của bà với các nền văn hóa bị lãng quên.

Ngoài minh họa cho các tác phẩm của Yeats, Jack Yeats, và Bram Stoker (trong đó có tiểu thuyết cuối cùng của Stoker "The Lair of the White Worm" năm 1911), Smith cũng bắt tay vào xuất bản. Năm 1903, bà sáng lập tạp chí "The Green Sheaf" với sự hợp tác của William Butler Yeats, Christopher St John, A. E., và những nhân vật nổi tiếng khác. Tuy chỉ tồn tại trong hơn một năm với 13 số báo, tạp chí đã trở thành biểu tượng của tinh thần sáng tạo thời kỳ đó.

Năm 1904, Smith thiết lập "The Green Sheaf Press" — một nhà xuất bản nhỏ tập trung xuất bản tác phẩm của các nữ tác giả, bao gồm tiểu thuyết, thơ ca, cổ tích và truyên thuyết cho đến ít nhất năm 1906.

Hoạt động xã hội và nhân quyền

Ngoài sáng tạo, Smith cũng tích cực bảo vệ quyền lợi của phụ nữ. Thông qua "Suffrage Atelier" — một tổ chức gồm những họa sĩ chuyên nghiệp — bà đóng góp tác phẩm nghệ thuật vào phong trào đấu tranh cho quyền bầu cử của phụ nữ ở Anh. Khi Thế chiến thứ nhất nổ ra, bà dành thời gian của mình để thiết kế áp phích và những vật dùng cho Hội chữ thập đỏ.

Di sản vĩnh cửu: Bộ Tarot Rider-Waite-Smith

Mặc dù Smith đã thực hiện vô số công việc minh họa và sáng tác, bà được biết đến rộng rãi nhất nhờ bộ Tarot Rider-Waite-Smith. Hợp tác với nhà học giả thần bí Arthur Edward Waite, Smith đã vẽ 78 lá bài tarot với những hình ảnh tượng trưng phức tạp và sâu sắc. Trái với các bộ tarot trước đó chỉ có hình vẽ sơ sài, bộ tarot của Smith biến mỗi lá bài thành một tác phẩm gợi nhớ đầy ý nghĩa.

Bộ tarot này nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn giữa những người đọc tarot và vẫn là bộ phổ biến nhất trên thế giới ngày nay. Mỗi lá bài phản ánh kiến thức của Smith về biểu tượng hóa, văn hóa dân gian, và trí tuệ thực hành — kết quả của một cuộc sống vô cùng phong phú.

Pamela Colman Smith qua đời ngày 16 tháng 9 năm 1951, để lại một di sản không những là những bộ tarot mà còn là hình ảnh của một nữ nghệ sĩ độc lập, sáng tạo, và có tâm huyết với các phong trào nhân văn.

Nguồn tham khảo: Wikipedia — Pamela Colman Smith

Câu hỏi để ngồi lại

Tarot là ngôn ngữ hình ảnh. Giai đoạn nào trong lịch sử gần với cách bạn dùng bài hôm nay? Coi mốc thời gian như dấu trên hành trình dài; người đọc hiện nay thường trộn nhiều truyền thống. Coi mốc thời gian như dấu trên hành trình dài; người đọc hiện nay thường trộn nhiều truyền thống.