Tarot Từ Đâu Mà Có: Lịch Sử Thuật Ngữ và Bộ Bài Visconti-Sforza

Những Bộ Bài Tarot Sớm Nhất

Trong những bộ bài tarot còn sót lại từ thế kỷ 15, các bộ Visconti-Sforza được xem là hệ thống tarot sớm nhất có thể xác minh được. Năm 1975, công việc sao chép bộ Piermont Morgan-Bergamo — một trong những bộ tarot hoàn chỉnh nhất hiện nay, với những lá bài được lưu giữ tại Thư viện Piermont Morgan ở New York, Học viện Carrara tại Bergamo (Italia) và nhà sưu tập gia tộc Colleoni — trở thành một sự kiện quan trọng trong giới sưu tập tarot và nghiên cứu lịch sử nghệ thuật.

Italia được biết đến như là nơi khai sinh những bộ bài tarot sớm nhất với các lá quân (Major Arcana) chứa đầy tượng trưng huyền bí và hình ảnh có tính chất ngụ ngôn. 22 lá Arcana Lớn với hệ thống biểu tượng sâu sắc không ngừng thu hút các nhà nghiên cứu lịch sử nghệ thuật, các nghệ sĩ và những người tìm hiểu các truyền thống bí ẩn.

Sự Phát Triển Của Các Phiên Bản Tarot

Các nhà thiết kế bài và họa sĩ thường giữ gìn hệ thống biểu tượng cốt lõi của Arcana Lớn, nhưng đồng thời thêm vào những điều chỉnh tinh tế để phản ánh tinh thần thời đại, các sự kiện lịch sử và các vấn đề quan trọng của họ.

Từ các bậc thầy nghệ thuật thế kỷ 15 như Bonifacio Bembo cho đến những họa sĩ hiện đại như Salvador Dalí hay Larry Rivers, cùng những người sáng tạo tài năng như:

• Pamela Colman Smith (Bộ Rider-Waite)
• Frieda Harris (Bộ Thoth của Crowley)
• Fergus Hall (Bộ Tarot James Bond 007)
• David Palladini (Bộ Tarot Aquarius)
• Domenico Barbi (Bộ Barbi)

...những tác phẩm của họ giờ đã trở thành những đại diện nổi bật của hàng trăm phiên bản tarot được cải tiến, được lưu giữ trong các bảo tàng, thư viện và bộ sưu tập tư nhân trên toàn thế giới.

Từ Trionfi Đến Tarot: Hành Trình Của Thuật Ngữ

Từ những ngày đầu của tarot ở Italia, sự phát triển của hệ thống biểu tượng tarot chính là một câu chuyện lôi cuốn về sự tiến hóa văn hóa.

Những Tên Gọi Qua Thời Gian

Từ thế kỷ 15, từ "Trionfi" (có nghĩa là "những chiến thắng" hay "những vương miện") được sử dụng ở Italia để chỉ 22 lá Arcana Lớn. Đến đầu thế kỷ 16, thuật ngữ "tarocchi" bắt đầu được sử dụng rộng rãi ở Italia:

• Ban đầu, nó chỉ đề cập đến 22 lá Arcana Lớn
• Sau đó, từ này mở rộng để bao gồm toàn bộ bộ 78 lá (22 lá Arcana Lớn + 56 lá Arcana Nhỏ)

Mặc dù "tarocchi" và "tarocco" thường được dùng lẫn lộn, thuật ngữ đầu tiên là dạng số nhiều của thuật ngữ thứ hai. Từ "Tarot" trong tiếng Pháp (một biến thể của từ tiếng Ý "tarocchi") giờ đã trở thành thuật ngữ quốc tế được sử dụng phổ biến.

Trong tiếng Anh, chữ "t" ở cuối từ "tarot" không được phát âm.

Các Cách Diễn Giải Etymological

Thuyết Của MacGregor Mathers (1858)

Nhà học giả MacGregor Mathers đã đề xuất rằng từ "taro" có thể được liên kết với nhiều từ khác:

• Tora — từ tiếng Hebrew có nghĩa "Luật Pháp"
• Troa — từ tiếng Hebrew có nghĩa "Cửa"
• Rota — từ tiếng Latin có nghĩa "Bánh Xe"
• Orat — từ tiếng Latin có nghĩa "Nói, Tranh luận hoặc Cầu xin"
• Taor hoặc Taur — liên quan tới nữ thần tối tăm của Ai Cập
• Ator hoặc Athor — liên quan tới Hathor, nữ thần vui sướng của Ai Cập

Thuật Ngữ "Trumps" Và "Arcana"

Thuật ngữ "trumps" (quân bài) bắt nguồn từ tiếng Latin "triumphis". Mỗi lá quân (còn gọi là Major Arcana hoặc Arcana Lớn) đều chứa các hình ảnh mang tính biểu tượng hoặc ngụ ngôn.

"Arcana" là một từ tiếng Latin có nghĩa "Bí Mật", và tiếng Ý "arcana" có cùng nguồn gốc và ý nghĩa. Trong tiếng Pháp, những lá quân được gọi là "atouts", còn trong tiếng Ý là "a tutti" — chỉ những lá bài có giá trị cao hơn các lá khác.

Thêm Những Cách Diễn Giải Khác

Some scholars believe "tarot" comes from "tarotée" — một thuật ngữ chỉ những hoa văn gồm các đường liền và đường chấm xen kẽ nhau ở mặt sau của những lá bài sớm nhất. Tuy nhiên, "tarotée" có thể nó lại bắt nguồn từ "tarocchi" xuất hiện sớm hơn.

Năm 1594, trong điều lệ của hội các thợ chế bài ở Paris, các thợ thủ công tự gọi mình là "tarotiers" — một biến thể khác của từ "tarot".

Thuyết Ai Cập Và Các Đường Thánh

Antoine Court de Gébelin (Cuối Thế Kỷ 18)

Vào cuối thế kỷ 18, nhà học giả Antoine Court de Gébelin trong tác phẩm bộ môn "Thế Giới Sơ Khai" của ông đã đề xuất rằng từ "tarot" bắt nguồn từ tiếng Ai Cập:

• "Tar" = Đường
• "Ro", "Ros" hoặc "Rog" = Vua, Hoàng Gia

Nancy Fullwood (1929)

Năm 1929, Nancy Fullwood diễn giải tarot như là "Đường Thánh" và đã hệ thống hóa bằng chứng cho sự tồn tại của bảy Đường Thánh — những con đường này vừa là những chiều kích của sự tồn tại vừa là những nguyên lực cơ bản chi phối cuộc sống:

• Phanotarot — lắc động của tâm trí tâm linh hoàn toàn xuyên suốt vũ trụ
• Tanotarot — sức mạnh của tài phúc vật chất cộng hưởng
• Satnotarot — tạo ra sức mạnh khai sáng
• Lanotarot — hình thành sức mạnh tin tưởng
• Ganotarot — kích động tình yêu vũ trụ vĩ đại
• Onotarot — tần số rung động của sức mạnh hy vọng

Bảy hệ thống tarot này cùng với nhau hình thành một con đường lớn qua đó các vị thần hướng dẫn những người tìm kiếm tâm linh.

Tarot Ngày Hôm Nay

Những lá bài đầy tính biểu tượng và ngụ ngôn này vẫn tiếp tục thu hút sự tưởng tượng của công chúng. Tarot, với sức hấp dẫn độc đáo của nó, đã quyến rũ những người khám phá đến từ nhiều tầng lớp xã hội, nền tảng kinh tế và lĩnh vực chuyên môn khác nhau.

Hiểu rõ lịch sử và những thuật ngữ đằng sau những lá bài này giúp chúng ta sâu sắc hơn khi tiếp cận chúng — không phải như một công cụ dự báo tuyệt đối, mà như một bộ công cụ cho sự tự chiêm nghiệm và khám phá bản thân.

Nguồn tham khảo: zhihu.com — Tarot Từ Đầu: Phân Tích Các Thuật Ngữ Tarot